PREMIERA 💊✨ 6 nowych suplementów diety!
Poznaj całą linię
Tłoczony zawsze na zimno
Bezpieczna dostawa od 7,49 zł
Darmowa dostawa od 199 zł
693 222 687
Olini - Rodzinna Olejarnia
Baza wiedzy
Olini - Rodzinna Olejarnia
Baza wiedzy
novel-food

Novel Food — nowa żywność co to znaczy?

mgr inż. Anna Sobol 
4 maj 2026

Żywność z innowacji — co to oznacza? Czy jedzenie może być „nowe”, nawet jeśli było już gdzieś na świecie spożywane od wieków? Czy w składnikach spożywczych mogą być obecne jakieś nanomateriały? Dowiesz się tego z niniejszego artykułu: poznasz definicję nowej żywności i przekonasz się, jak technologia może wpływać na rynek produkcji żywności.

Spis treści:

  1. Czym jest nowa żywność?
  2. Regulacje prawne nowej żywności
  3. Bezpieczeństwo i ocena nowej żywności
  4. Innowacje i Technologie w nowej żywności
  5. Wyzwania i przyszłość nowej żywności

Czym jest nowa żywność?

Novel food, czyli nowa żywność, to określenie na produkty spożywcze, które: nie były popularnie spożywane w Unii Europejskiej przed 15 maja 1997 roku, są tradycyjnymi produktami spożywczymi, ale pochodzącymi spoza państw UE.

Definicja i przykłady nowej żywności

Żywność nowa, powstająca z wykorzystaniem nowoczesnych technik produkcji czy biotechnologii, też może spełniać powyższe pierwsze kryterium i kwalifikować się do europejskiego spisu novel food. To składniki pochodzenia: zwierzęcego, roślinnego, mikrobiologicznego. Żywność może pochodzić także z kultur komórkowych i być wytwarzana na drodze nowoczesnych procesów: z wykorzystaniem promieniowania UV czy nanomateriałów.

Historia i ewolucja regulacji nowej żywności

Pierwsze rozporządzenie dotyczące wprowadzenia na rynek nowej żywności, czyli żywności innowacyjnej, zostało wydane w 1997 roku. Natomiast obecnie obowiązuje rozporządzenie 2015/2283, które kraje Unii respektują od 1 stycznia 2018 roku. Uchyla ono dwa poprzednie, dotychczasowe rozporządzenia, zastępując je i wprowadzając nowe regulacje, które mają być jednocześnie gwarantem bezpieczeństwa żywności z innowacji, jak i ułatwiać przedsiębiorcom jej wprowadzenie i rejestrację, przy zachowaniu wysokiego poziomu jakości tejże żywności.

Regulacje prawne nowej żywności

11 grudnia 2015 roku opublikowano rozporządzenie 2015/2283, które, jak wspomniałam, obowiązuje od 1 stycznia 2018 roku. Dodatkowo, komisja Europejska udostępnia specjalny katalog nowej żywności.

Nowa żywność rozporządzenie (EU) 2015/2283

Rozporządzenie (EU) 2015/2283 zastępuje dotychczasowe rozporządzenia: 258/97 oraz 1852/2001, które miały moc prawną do 31 grudnia 2017 roku. Jego celem jest: poszerzenie kategorii nowej żywności, usprawnienie systemu powiadamiania o żywności tradycyjnej z krajów spoza Unii Europejskiej na podstawie dotychczasowej historii bezpieczeństwa stosowania tych produktów lub składników, co ma na celu usprawnienie zatwierdzenia nowej żywności, ułatwienie przebiegu procedur wydawania zezwoleń na nową żywność, możliwość składania wniosków on-line, udostępnienie unijnego wykazu nowej żywności, tak, aby można było z łatwością sprawdzić, które składniki są już zatwierdzone i można je wprowadzić na rynek, uogólnienie zezwoleń na novel food — nie uzależnione od jednego wnioskodawcy, promowanie innowacji — zezwolenia indywidualne na 5 lat wydawane na podstawie chronionych danych. (3)

Katalog statusu nowej żywności

Komisja Europejska prowadzi katalog nowej żywności. Jest to otwarty spis składników żywności wraz z informacjami na ich temat. W katalogu można sprawdzić status nowej żywności, wraz z informacjami na jej temat.

Bezpieczeństwo i ocena nowej żywności

Wymagania dotyczące nowej żywności są rzecz jasna restrykcyjne. Podstawową regułę, której podlega żywność z innowacji, stanowią te trzy filary: Nowa żywność musi być bezpieczna dla konsumentów. Produkt lub składnik musi być poprawnie i zgodnie z prawdą opisany, opis nie może wprowadzać w błąd. Jeśli nowa żywność ma stać się zamiennikiem dla określonego produktu wykorzystywanego do tej pory, to musi być taka sama lub podobna pod kątem odżywczym, ale nie może przynosić niekorzystnych skutków w tym zakresie.

Rola EFSA w ocenie bezpieczeństwa

Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności, czyli w skrócie EFSA, zajmuje się analizowaniem bezpieczeństwa nowej żywności. Ocenia ją pod kątem różnego typu ryzyka, np. czy dany składnik może wywoływać alergię, czy jest toksyczny, sprawdza się, jak jest produkowany i jaki dokładnie ma skład. EFSA po tych badaniach wystawia naukową opinię, a później Komisja Europejska na podstawie tych dokumentów wydaje swoją opinię, czy dany produkt będzie wpisany do katalogu nowej żywności, czy nie.

Proces Autoryzacji nowej żywności

Jak wygląda droga, którą przebywa potencjalny składnik nowej żywności, zanim zostanie zatwierdzony? Firma zgłasza określony składnik. EFSA przeprowadza niezbędne badania pod kątem bezpieczeństwa, odżywczości, składu i tego, jak został wyprodukowany. Komisja Europejska albo go dopuszcza, albo odrzuca, może też wydać decyzję o jego dopuszczeniu, ale z pewnymi ograniczeniami.

Przykłady nowej żywności na rynku UE

Nie tylko mięso z probówki. Nowa żywność z zatwierdzenia to między innymi: sok z owocu morwy indyjskiej, nasiona chia, białko z fasoli mung, z grzybów, rzepakowe, pulpa z owoców baobabu, olej z kryla, pieczywo, mleko lub pieczarki poddane promieniowaniu UV w celu wytworzenia większej ilości witaminy D.

L‑treonian opatentowana formuła magnezu Magtein®

Nowa, opatentowana formuła magnezu, odkryta w 2010 roku, L-treonian Magnetin® jest przykładem suplementu należącym do novel food, został zatwierdzony w 2024 roku. Jego głównym celem jest wsparcie funkcjonowania mózgu. Ma zdolność do pokonywania bariery krew-mózg. Jest bardzo wysoko przyswajalny, przetestowany klinicznie i może wspierać walkę z takimi dolegliwościami jak zaburzenia kognitywne, np. mgła mózgowa. Wspiera funkcje psychiczne i nerwowe. Badania C. Zhang i in. [2022] przeprowadzone na grupie 109 dorosłych Chińczyków potwierdziły, że jego stosowanie poprawia funkcje poznawcze, zwłaszcza u osób starszych. (7) Badania przeprowadzone przez S. J Hewlings oraz D. S Kalaman [2022] wykazały, że osoby, które przyjmowały przez określony czas Magtein® odczuwały mniejszy poziom lęku i stresu w stosunku do grupy, która przyjmowała placebo. (8) Potrzeba jednak jeszcze dalszych badań w tym zakresie.

Nasiona chia i olej z kryla antarktycznego

Inne przykłady takiej żywności to: olej z kryla antarktycznego, nasiona chia. Kwasy omega—3 obecne w oleju z kryla są lepiej przyswajalne niż te, które występują w oleju rybim. Nie ma w nim również rybiego posmaku. Wspiera funkcje mózgowe, układ odpornościowy oraz sercowo — naczyniowy, jest także silnym antyoksydantem. Kryl antarktyczny to skorupiaki o bardzo małych rozmiarach, wyglądem nieco przypominające krewetki. Nasion chia zapewne nie trzeba nikomu przedstawiać. To nasiona szałwii hiszpańskiej, chętnie dzisiaj wykorzystywane w europejskiej kuchni, jako dodatek do smoothie, owsianek, deserów, jogurtów i innych potraw. Wspierają perystaltykę jelit, są bogate w antyoksydanty, regulują poziom cukru we krwi oraz poziom cholesterolu.

Miąższ suszonego owocu baobabu

Kolejnym składnikiem nowej żywności jest miąższ z suszonego owocu baobabu. Baobab to olbrzymie, rozłożyste drzewo rosnące w Afryce. Ludność Afryki spożywa jego owoce od dawna, wspierając swoje zdrowie: są bowiem cennym rezerwuarem mikroelementów. Mają wysoką zawartość witaminy C, wapnia, żelaza, potasu czy magnezu. Są wsparciem dla układu odpornościowego, charakteryzują się dużą ilością błonnika. Działa także przeciwutleniająco.

Innowacje i Technologie w nowej żywności

Produkcja nowej żywności wiąże się z zastosowaniem innowacji i zaawansowanych technologii. Może to być między innymi wykorzystywanie promieniowania UV podczas produkcji mleka, pieczywa lub pieczarek. Ma to na celu podwyższenie w tych poziomu witaminy D (w przypadku pieczarek), a także przedłużenie trwałości i dezynfekcję produktu. Ten proces sprawia, że dodatek innych składników, np konserwantów, może być zbędny lub częściowo zbędny. Kolejnym przykładem jest zastosowanie nanomateriałów.

Nanomateriały w nowej żywności

Nanomateriały to cząsteczki o bardzo małych rozmiarach. Zgodnie z definicją, przynajmniej jeden wymiar takiej cząsteczki musi wynosić przynajmniej 100 nanometrów. Co robią w jedzeniu? Mogą pojawić się tam przypadkiem w wyniku działania człowieka, mogą pojawić się tam celowo, na drodze produkcyjno — technologicznej i mieć konkretny cel, taki jak poprawa przyswajalności, odżywczości, konsystencji, mogą występować naturalnie w naturze. Muszą jednak podlegać ścisłym regulacjom i być dobrze zbadane, aby nie było wątpliwości, jakie konsekwencje niosą one dla zdrowia człowieka. Takim nanomateriałem jest na przykład dwutlenek tytanu. (9, 10)

Wyzwania i przyszłość nowej żywności

Rozwój technologii produkcji żywności to zarówno szansa dla branży spożywczej, jak i wyzwanie. Wpływ biotechnologii na projektowanie żywności Rozwój biotechnologii i jej wykorzystywanie przy produkcji żywności może wesprzeć walory odżywcze jedzenia, a także przyczynić się do: efektywniejszej produkcji, ograniczeniu zawartości alergenów, wzbogacenia jedzenia o witaminy i inne substancje odżywcze, rozwoju żywności funkcjonalnej, większego przystosowania przemysłu spożywczego do potrzeb człowieka.

Przyszłe trendy i rozwój nowej żywności

Jakie szanse niesie ze sobą rozwój technologii, prowadzący do powstawania novel food? To między innymi: obniżenie kosztów produkcji żywności, uniezależnienie produkcji jedzenia od klimatu, warunków pogodowych, zmniejszenie produkcji odpadów, zapobieganie nadmiernej eksploatacji środowiska naturalnego, zapewnienie żywności dla wszystkich, wzrost jakości żywności, poprawa wartości odżywczych, usprawnienie procesów technologicznych, ich korzystna modyfikacja. (4, 6) Co z wyzwaniami? Na pewno najważniejszym wyzwaniem i celem jest to, by ta żywność zawsze była bezpieczna dla konsumenta, wspierała zdrowie człowieka i nie była w żaden sposób dla niego szkodliwa.
Źródła

  1. https://www.gov.pl/web/gis/nowa-zywnosc--novel-food2

  2. https://food.ec.europa.eu/food-safety/novel-food_en

  3. Harasym, Joanna. "Katalog nowej żywności–informacyjna baza danych w procesie wprowadzana nowej żywności na rynki europejskie." Nauki Inżynierskie i Technologie 1 (37 (2021): 75-93.

  4. Sokołowski, Łukasz Mikołaj. "Nowa żywność a współczesne wyzwania żywnościowe–wybrane aspekty prawne." (2018).

  5. Hameed, Fozia, Anjum Ayoub, and Neeraj Gupta. "Novel food processing technologies: An overview." IJCS 6.6 (2018): 770-776.

  6. Żyngiel, Waldemar, and Halina Kolenda. "ASPEKTY PRAWNE ZWIĄZANE Z WPROWADZANIEM ŻYWNOŚCI UTRWALONEJ METODĄ HPP JAKO NOWEJ ŻYWNOŚCI (NOVEL FOOD) NA RYNEK KONSUMENTA." Bromatologia i Chemia Toksykologiczna 3 (2009).

  7. Zhang, Chengxiang, et al. "A Magtein®, magnesium L-threonate,-based formula improves brain cognitive functions in healthy chinese adults." Nutrients 14.24 (2022): 5235.

  8. Hewlings, Susan J., and S. Douglas. "Kalman.“A Randomized, Double-Blind, Placebo-Controlled, Comparator Trial Evaluating Mag-tein® Magnesium Supplement on Quality of Life as Related to Levels of Stress, Anxiety, Fear and Other Indicators”." EC Nutrition 17 (2022): 07-14.

  9. https://euon.echa.europa.eu/pl/nanomaterials-in-our-food

  10. https://food.ec.europa.eu/food-safety/novel-food/nanomaterials_en
mgr inż. Anna Sobol 
mgr inż. Anna Sobol Biotechnolog z zacięciem artystycznym - tak mogłabym siebie opisać. Tytuł magistra biotechnologii uzyskałam w 2021 na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu, broniąc pracy na temat polimorfizmów genu MTHFR u osób z udarem i zdrowych. Jestem mamą i żoną, a swoje zainteresowania zdrowym stylem życia przekuwam na co dzień w praktykę dbając o moich bliskich. Gdy mogę, to tworzę - maluję i rysuję, zajmuję się także pisaniem.

Przeczytaj również

  • Nasiona chia - właściwości i zastosowanie
    Nasiona chia - właściwości i zastosowanie
    Maria Knapik
    23 cze 2024
    Nasiona chia - właściwości i zastosowanie
    Są niewielkie, szaro-brązowe i mają subtelny smak. Chociaż w pierwszej chwili wydają się takie niepozorne – skrywają w sobie wiele cennych właściwości. Nasion chia nie brakuje w dietach celebrytów, sp
    Czytaj
Dbamy o Twoją prywatność
Używamy plików cookies do prawidłowego działania strony, personalizacji reklam, mierzenia ich skuteczności oraz analizy ruchu. Twoje dane mogą być udostępniane partnerom technologicznym, w tym Google (dowiedz się, jak Google przetwarza Twoje dane). Możesz zaakceptować wszystkie pliki cookies, odmówić ich używania (z wyjątkiem niezbędnych) lub wybrać „Dostosuj zgody".

Szczegóły o używanych przez nas plikach cookie znajdziesz w Polityce Prywatności.