Spis treści:
Witamina D a odporność
Jak witamina D wpływa na układ odpornościowy?
Na co działa witamina D? Często wskazuje się na jej rolę we właściwym wchłanianiu wapnia i wspomaganiu zdrowia układu kostnego. Jednak tak naprawdę lista funkcji witaminy D jest znacznie dłuższa.
Jednym z przełomowych odkryć było wykazanie obecności receptorów witaminy D w komórkach układu odpornościowego (m.in. w limfocytach B i T, szpiku kostnym, monocytach). Już sam ten fakt pokazuje, że określenie „witamina D na odporność” to nie mit.
Witamina D wspomaga odporność wrodzoną (nieswoistą), czyli pierwszą linię obrony organizmu, która działa bardzo szybko po kontakcie z wirusem czy bakterią. Jej rola polega przede wszystkim na zwiększeniu ekspresji genów, odpowiadających za produkcję peptydów o działaniu antybakteryjnym i przeciwwirusowym.
Z drugiej strony ma też znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania odporności nabytej (swoistej). W tym przypadku wpływa na działanie limfocytów B i T zaangażowanych m.in. w produkcję przeciwciał przeciw drobnoustrojom chorobotwórczym czy pobudzanie innych komórek układu odpornościowego do obrony organizmu przed infekcją.
Co więcej, witamina D pomaga ograniczać nadmierny stan zapalny. Ma to istotne znaczenie, ponieważ zbyt silna i długotrwała reakcja zapalna może prowadzić do uszkodzenia własnych komórek organizmu.
Witamina D a infekcje i przeziębienia
Szczyt „sezonu grypowego” przypada na jesień, zimę i wczesną wiosnę, czyli miesiące, gdy ze względu na niewielką ilość promieniowania słonecznego oraz mniejszą ekspozycję skóry na słońce, utrzymanie właściwego poziomu witaminy D we krwi, staje się trudniejsze.
Tymczasem witamina D podczas infekcji odgrywa ważną rolę, ponieważ wspomaga odporność wrodzoną (pierwszą linię obrony organizmu m.in. przed wirusami powodującymi przeziębienie czy grypę) i jest istotna dla prawidłowego funkcjonowania komórek układu odpornościowego. Z kolei, gdy dojdzie już do infekcji, odpowiednia podaż witaminy D może pomóc złagodzić stan zapalny poprzez zmniejszenie produkcji cytokin prozapalnych.
Niedobór witaminy D może powodować nie tylko zmiany w układzie kostnym czy ciągłe zmęczenie, ale i osłabienie odporności oraz większą podatność na infekcje.
Przeczytaj również artykuł: „Niedobór witaminy D — objawy”
Czy suplementacja witaminy D wspiera odporność?
Czy przyjmowanie witaminy D dla dzieci, czy dorosłych może wspomóc odporność? Witamina D jest ważna zarówno dla prawidłowego funkcjonowania odporności wrodzonej, jak i nabytej, więc można stwierdzić, że jest to składnik wspierający odporność. Zagadnienie to jest badane nie tylko w odniesieniu do grypy czy przeziębienia. W czasach pandemii COVID-19 przeprowadzono liczne badania naukowe dotyczące funkcji witaminy D i zależności jej poziomu w organizmie a przebiegu COVID-19.
W metaanalizie przeprowadzonej przez Bassatne i wsp. (2021) wykazano, że niedobór witaminy D był związany z cięższym przebiegiem zakażenia koronawirusem (w tym częstszą hospitalizacją na OIOM) i wyższym ryzykiem zgonu [1].
Jednak warto pamiętać, że suplement diety z witaminą D dla dzieci czy dorosłych w formie suplementu diety nie jest lekiem. W związku z tym może stanowić wsparcie w walce organizmu z infekcją, ale nie zastąpi różnych form leczenia czy zróżnicowanej diety.
Jeśli chcesz wesprzeć swoją odporność poprzez przyjmowanie suplementów diety z witaminą D, pojawia się pytanie – kiedy zacząć suplementację? Jest ona zalecana i bezpieczna przez cały rok (ale warto skonsultować dawkowanie z lekarzem), więc nie musisz czekać, aż rozpocznie się tzw. sezon grypowy. Szczególnie jeśli należysz do grupy ryzyka niedoboru witaminy D (np. chorujesz na osteoporozę, otyłość, niedoczynność tarczycy lub stosujesz dietę bez laktozy) lub chcesz wzmocnić odporność dziecka poniżej 3. roku życia. U najmłodszych kąpiele słoneczne są niezalecane, dlatego właściwie dobrana suplementacja witaminy D nabiera szczególnego znaczenia.
Najczęstsze pytania (FAQ)
Poniżej znajdziesz odpowiedzi na najczęstsze pytania m.in. o to, na co pomaga witamina D czy ile witaminy D na odporność przyjmować?
Czy witamina D pomaga na przeziębienie?
Witamina D jest ważna dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, który zwalcza wirusy odpowiedzialne za przeziębienie. Ponadto może pomóc zmniejszyć stan zapalny, który towarzyszy infekcji. Jednak jako suplement diety nie zastąpi innych metod leczenia, a także niefarmakologicznych form wsparcia: zdrowej diety, odpowiedniej ilości snu i odpoczynku w czasie choroby.
Czy witamina D chroni przed infekcjami?
Właściwości witaminy D sprawiają, że ma ona korzystny wpływ na obronę organizmu przed infekcjami. Co nie oznacza, że może uchronić przed nimi w 100%. Jej odpowiednia podaż jest ważna dla prawidłowego działania układu odpornościowego i ochrony przed wirusami, ale warto pamiętać też o zdrowej diecie, ruchu i odpowiedniej ilości snu.
Ile witaminy D brać dla wzmocnienia odporności?
To, ile witaminy D na odporność należy brać, warto skonsultować z lekarzem. Istnieją różne czynniki, które wpływają na właściwe dawkowanie (m.in. masa ciała, wiek). Aktualne rekomendacje dotyczące spożycia witaminy D w Polsce mówią o tym, że dla dorosłych w wieku 19-65 lat odpowiednią ilością jest 1000-2000 IU (25–50 µg) witaminy na dobę [2].
- Bassatne A, Basbous M, Chakhtoura M, El Zein O, Rahme M, El-Hajj Fuleihan G. The link between COVID-19 and VItamin D (VIVID): A systematic review and meta-analysis. Metabolism. 2021;119:154753.
- Kuciński J, Fryska Z, Wołejko A, et al. Aktualne zalecenia w Polsce dotyczące suplementacji witaminy D. Med Og Nauk Zdr. 2023;29(4):277–282.
- https://www.mp.pl/pytania/pediatria/table/B25.QA.1.3.4., dostęp: 23.08.2026
- Ao, T., Kikuta, J., & Ishii, M. (2021). The effects of vitamin D on immune system and inflammatory diseases. Biomolecules, 11(11), 1624.
- Bikle, D. D. (2022). Vitamin D regulation of immune function. Current osteoporosis reports, 20(3), 186-193.