.jpg)
Spis treści:
Witaminy ADEK – na co działają i kiedy warto je stosować?
mgr inż. Anna Sobol
22 sty 2026
-
Uzupełni dietę dziecka o A, D3, E i K2 oraz NNKTDo stosowania przy rozszerzaniu diety i BLWZ polskich ziarenNowa formuła
64,90 zł -
Wysoka zawartość kwasów omega-3 – EPA i DHAŹródło witamin D3 i A, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowegoBez metali ciężkich, pestycydów i dioksyn, co potwierdzają badania
69,90 zł -
Źródło kwasów DHA, EPA i ALANaturalna forma trójglicerydów (nTG)Z FENACTIVE® o działaniu immunomodulującym, przeciwwirusowym i antybakteryjnymZ naturalnym malinowym aromatem
89,91 zł 99,90 zł
-
Uzupełni dietę dziecka o A, D3, E i K2 oraz NNKTDo stosowania przy rozszerzaniu diety i BLWZ polskich ziarenNowa formuła
64,90 zł
-
Wysoka zawartość kwasów omega-3 – EPA i DHAŹródło witamin D3 i A, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowegoBez metali ciężkich, pestycydów i dioksyn, co potwierdzają badania
69,90 zł
-
Źródło kwasów DHA, EPA i ALANaturalna forma trójglicerydów (nTG)Z FENACTIVE® o działaniu immunomodulującym, przeciwwirusowym i antybakteryjnymZ naturalnym malinowym aromatem
89,91 zł 99,90 zł
Czeka nas dzisiaj mała podróż w czasie – przypomnimy sobie to, co zapewne już kiedyś słyszeliście w szkole na lekcjach biologii lub przyrody. Sympatycznie brzmiący skrót ADEK oznacza grupę witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Coś Wam się przypomina? Spokojnie – teraz zdobywamy te informacje dla siebie, aby na co dzień wesprzeć swoje zdrowie – klasówki nie przewidujemy!
Witaminy A, D, E i K to rozpuszczalne w tłuszczach składniki odżywcze, które pełnią kluczowe funkcje w organizmie. Wspierają zdrowie skóry i wzroku, odporność, prawidłową krzepliwość krwi oraz mineralizację kości. Suplementacja witamin ADEK może być wskazana przy ich niedoborach, zaburzeniach wchłaniania tłuszczów lub zwiększonym zapotrzebowaniu, zawsze z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb organizmu.
Czym są witaminy ADEK i jak działają?
Witaminy to związki odżywcze niezbędne do tego, by nasz organizm zachowywał homeostazę i prawidłowo funkcjonował. Dostarczamy je głównie z dietą, chociaż istnieją pewne wyjątki – witamina D jest na przykład syntetyzowana w naszej skórze pod wpływem promieniowania UV (chociaż obecna jest również w tłustych rybach i jajach).
Witaminy ADEK są wyjątkowe. Dlaczego? Większość witamin rozpuszcza się w wodzie, ale te cztery potrzebują tłuszczu do tego, by rozpuścić się i wchłonąć w naszym organizmie. Czy coś rzuciło Ci się w oczy? Tak!
Zdrowe tłuszcze są niezbędnym elementem naszej diety. Nie można się ich „bać”.
Charakterystyka witamin rozpuszczalnych w tłuszczach
Witamina A, D, E i K są magazynowane w wątrobie i tkance tłuszczowej. Tłuszcz jest substancją, która ma zdolność do ich rozpuszczania. Tutaj liczy się przede wszystkim umiar – niektóre z nich łatwo przedawkować, a ich nadmiar jest szkodliwy (nie są wydalane z moczem). Oczywiście, niedobór witamin ADEK jest również niekorzystny dla zdrowia.
Rola kompleksu ADEK w organizmie
Witaminy ADEK – na co właściwie są nam potrzebne?
W naszym ciele pełnią cały szereg bardzo istotnych funkcji: od wspierania prawidłowego metabolizmu kości, przez jakość naszego widzenia i zdrowie oczu, po funkcjonowanie układu hormonalnego i rozwój płodu, różnicowanie się i proliferację komórek. Wspierają układ odpornościowy, niektóre z nich to antyoksydanty, chroniące przed uszkodzeniami wywoływanymi przez wolne rodniki tlenu.
Interakcje między witaminami ADEK
Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach wchłaniają się w jelitach na zasadzie jednakowego mechanizmu. Z tego powodu mogą ze sobą konkurować, dlatego należy unikać przyjmowania dużej dawki którejś z tych czterech witamin równocześnie z pozostałymi.
- Równocześnie, witamina D3 i K2 działają synergicznie, wspierając mineralizację kości i zapobiegając zwapnieniu tętnic i żył.
Wpływ poszczególnych witamin ADEK na zdrowie
Witamina A – wzrok, skóra i odporność
Witamina A występuje pod postacią:
- retinolu,
- retinalu,
- 3-dehydroretinolu.
Związkami, które pełnią funkcje prekursorów witaminy A w diecie są między innymi karotenoidy, takie jak β-karoten, obecny zwłaszcza w czerwonych i pomarańczowych warzywach.
Witamina A:
- wpływa na różnicowanie, proliferację i podział komórek,
- przyczynia się do utrzymywania zdrowia narządu wzroku, wchodząc w skład rodopsyny w pręciku oka,
- bierze udział w embriogenezie, rozwoju płodu,
- przyczynia się do poprawnego funkcjonowania układu odpornościowego,
- odpowiada za dobrostan skóry, gojenie się ran,
- stymuluje produkcję czerwonych krwinek w szpiku,
- jest antyoksydantem.
Witamina D – kości, mięśnie i układ odpornościowy
Witamina D występuje pod postacią dwóch związków:
- cholekalcyferolu,
- ergokalcyferolu.
Oba z nich są prohormonami, czyli substancjami, które w naszym organizmie mogą przekształcić się w aktywne hormony.
Witamina D jest przede wszystkim odpowiedzialna za:
- gospodarkę wapniowo – fosforanową,
- prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego i nerwowego,
- metabolizm kostny.
Witamina E – ochrona komórek i układ sercowo-naczyniowy
Witamina E to tak naprawdę grupa związków:
- tokoferole,
- tokotrienole.
Wykazuje właściwości:
- przeciwutleniające, więc chroni komórki naszego organizmu przed wolnymi rodnikami w tlenu, co ważne – w środowisku hydrofobowym,
- może chronić serce przed chorobą wieńcową,
- wpływa na prawidłowe funkcjonowanie mechanizmów rozrodczych u obu płci,
- bierze także udział w sygnalizacji komórkowej,
- ma potencjalne działanie przeciwmiażdżycowe,
- uważa się również, że chroni przed chorobami neurodegeneracyjnymi, takimi jak choroba Parkinsona i Alzheimera.
mgr inż. Anna Sobol
21 paź 2025
Witamina E - działanie, źródła, suplementacja i wpływ na zdrowie
Witamina E jest jedną z czterech witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Dowiedz się, czym jest tokoferol — na co działa i która z jego form jest najbardziej aktywna biologicznie. Czy warto ją suplementować?
Czytaj
Witamina K – krzepnięcie krwi i zdrowie kości
Witamina K występuje pod postacią:
- filochinonu (K1),
- menachinonu (MK, K2).
W naszym organizmie występuje pewna ilość białek zależnych od witaminy K. Bierze ona udział:
- jako kofaktor enzymu, który modyfikuje białka po translacji, przekształcając je do aktywnej formy,
- pośrednio przekształcając protrombinę w aktywną trombinę, dzięki czemu proces krzepnięcia krwi może przebiec prawidłowo,
- w metabolizmie naczyń krwionośnych oraz kości (mineralizacja kości),
- potencjalnie w regulacji poziomu glukozy we krwi w cukrzycy typu II oraz stanie przedcukrzycowym.
Może mieć także działanie przeciwzapalne – ale jak w przypadku informacji o wpływie na cukrzycę potrzeba dalszych badań (1-6).
Skutki niedoboru i nadmiaru witamin ADEK
Zarówno niedobór, jak i nadmiar witamin ma negatywny wpływ na organizm. Część objawów może przypominać popularne dolegliwości, ale spore i długotrwałe odchyły od normy mogą mieć poważne dla zdrowia konsekwencje.
Objawy niedoboru poszczególnych witamin
- witamina A – zaburzenia wzroku, szczególnie po zmroku, zespół suchego oka,
- witamina D – zaburzenia gospodarki wapniowo - fosforanowej oraz lipidowej,
- witamina E – zaburzenia funkcjonowania mięśni, układu nerwowego i odpornościowego, rozwoju u dzieci,
- witamina K – krwawienia, wapnienie kości i tętnic.
Choroby związane z niedoborem ADEK
Długotrwały lub przewlekły niedobór witamin rozpuszczalnych w tłuszczach może wywołać nie tylko dokuczliwe objawy, ale przeistoczyć się również w realne choroby. Mogą to być:
- osteoporoza – niedobór wit. D,
- kurza ślepota – niedobór wit. A,
- krzywica – niedobór wit. D,
- choroby autoimmunologiczne, osłabienie odporności – niedobór wit. E.
Niedobór witaminy D może także zwiększać ryzyko wystąpienia cukrzycy typu II.
Ryzyko nadmiaru i toksyczności witamin ADEK
W naturze występuje równowaga: aby organizm zachował homeostazę, stężenie witamin musi być optymalne – ani za małe (niedobór), ani zbyt wysokie (nadmiar). Witaminy, chociaż tak kojarzące się z dobrym zdrowiem, mogą być toksyczne, gdy przyjmujemy ich za dużo.
- Witamina A – w nadmiarze wykazuje działanie teratogenne, czyli powodujące wady płodu. Jej zbyt wysokie stężenie może wywoływać bóle głowy, osłabienie i zmęczenie, a także prowadzić do powiększenia wątroby, wywoływać potliwość i zmiany skórne.
- Witamina D – zwapnienie tętnic, hiperkalcemia (ból głowy, uszkodzenie nerek, słabość i wymioty)
- Witamina E – krwawienia, ból głowy, osłabienie, mdłości i zaburzenia krzepliwości.
- Witamina K – nie stwierdzono.
Suplementacja witamin ADEK – kiedy i jak?
Witamina ADEK – jaka najlepsza? Czas na parę słów o tym, kiedy warto suplementować witaminy rozpuszczalne w tłuszczu i jakie formy mamy do wyboru.
Kiedy warto rozważyć suplementację?
- Na pewno wtedy, kiedy wykonasz badania laboratoryjne i oznaczysz poziom witamin ADEK we krwi i zobaczysz, że ich poziom jest niewystarczający – a Twoje przypuszczenia potwierdza lekarz.
- Gdy Twoja dieta nie pokrywa zapotrzebowania na te witaminy, jest uboga i niepełnowartościowa.
- Jeśli chorujesz na choroby, które przyczyniają się do zaburzania wchłaniania witamin, na przykład choroby układu pokarmowego – po konsultacji z lekarzem.
Ważne: zawsze skonsultuj się z lekarzem, szczególnie jeśli borykasz się z różnymi dolegliwościami, chorujesz, jesteś w ciąży lub przyjmujesz leki. Ten artykuł nie stanowi porady medycznej.
Formy suplementów i ich przyswajalność
ADEK – suplementy diety, mogą przyjmować różną formę:
- spreye,
- krople,
- oleje,
- kapsułki.
Kluczowe dla przyswajalności witamin ADEK jest przyjmowanie ich razem z tłuszczem. Olini w swojej ofercie posiada mieszanki naturalnych, zimnotłoczonych olejów, będących źródłem witamin. Będzie to suplement na koncentrację i pamięć, taki jak:
- Olej dla uczniów – mieszanka oleju lnianego, z orzechów włoskich, z orzechów laskowych oraz oliwy z oliwek, zawiera witaminy A i D.
A także pierwszy olej dla malucha z witaminami i nienasyconymi kwasami tłuszczowymi – źródło ADEK dla dzieci:
- Olej dla dziecka – olej rzepakowy i słonecznikowy, wzbogacony o witaminy ADEK.
Zaleta? Przyjmujemy witaminy rozpuszczalne w tłuszczach od razu w towarzystwie dobrej jakości nierafinowanych olejów zimnotłoczonych!
Czynniki wpływające na wchłanianie witamin ADEK
Znaczenie diety i stylu życia
Uboga, niepokrywająca zapotrzebowania na witaminy dieta przyczynia się do powstawania ich niedoboru. Nie bez znaczenia jest jednak podaż nie tylko samych witamin, ale i tłuszczu, w którym się rozpuszczają. Nawet, jeśli wprowadzimy do organizmu odpowiednią ilość witamin ADEK – w diecie lub uzupełniająco w suplementach diety – niedostateczna ilość tłuszczy może sprawić, że ich przyswajanie jest upośledzone (2).
Wpływ chorób przewodu pokarmowego
Celiakia, stany zapalne, choroba Leśniowskiego-Crohna, mukowiscydoza, a także schorzenia wątroby lub pęcherzyka żółciowego mogą zakłócać wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.
Dieta niskotłuszczowa jako czynnik ryzyka
Jak już wspominałam, niewystarczająca ilość tłuszczu w diecie wpływa niekorzystnie na wchłanianie witamin ADEK. Dieta niskotłuszczowa, chociaż może kojarzyć się z „byciem fit”, może być kolejnym czynnikiem ryzyka niedoboru witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Na co zwrócić uwagę?
- Tłuszcze w diecie powinny pochodzić z dobrego źródła i mieć wysoką jakość.
Możesz postawić na tran.
W ofercie Olini znajdziesz na przykład:
- Tran z witaminą A i D o różnych smakach (pomarańczowy, cytrynowy, klasyczny),
- Tran dla dzieci, czyli oczywiście tran dla dzieci, stanowiący źródło witamin A i D.
Kids
Wysoka zawartość kwasów EPA i DHA dobrych dla mózgu, wzroku i serca
Źródło witamin D3 i A, które wzmacniają kości i odporność
Bez metali ciężkich, pestycydów i dioksyn
Wskaźnik TOTOX - 5
Na co zwrócić uwagę przy stosowaniu witamin ADEK?
- Punkt pierwszy: nie łączmy suplementów witaminowych bez zastanowienia. Poza wymienionymi w tym tekście produktami Olini, jest więcej takich, które zawierają witaminy A, D lub D i K. Jeśli nie będziemy zwracać uwagi na skład i ilościową zawartość witamin, możemy w prosty sposób przedawkować którąś z nich, przekraczając zalecaną dzienną dawkę – zupełnie nie o to chodzi! Umiar jest bardzo ważny.
Przeciwwskazania i możliwe interakcje
- Punkt drugi: jesteś w ciąży? Jeśli tak, uważaj na preparaty z witaminą A w formie retinolu i jego pochodnych. Zapewne już suplementujesz preparaty dla kobiet w ciąży i jest to wystarczająca ilość tej witaminy dostarczana ze źródeł innych, niż dieta. Każdą dodatkową suplementację w ciąży należy skonsultować z lekarzem prowadzącym.
- Punkt trzeci: uważaj na suplementację witaminą K, jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe.
- I punkt czwarty: uważaj również wtedy, kiedy borykasz się z chorobami nerek, wątroby lub cukrzycą, a także gdy wykazujesz nadwrażliwość na którykolwiek ze składników preparatu.
Jak monitorować poziom witamin ADEK?
Najprostszym sposobem, aby poznać poziom witamin A, D, E i K jest wykonanie badania laboratoryjnego z krwi. Do takich badań podchodzimy na czczo, czyli minimum 8 godzin po ostatnim posiłku. Otrzymane wyniki należy skonsultować z lekarzem, przedstawiając mu swoją sytuację zdrowotną, tryb życia i przyjmowane leki.
Podsumowanie
Co to są witaminy ADEK?
Witaminy ADEK to grupa witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E i K, które pełnią kluczowe funkcje regulacyjne w organizmie. Do ich prawidłowego wchłaniania niezbędna jest obecność tłuszczu w diecie. Są magazynowane w wątrobie i tkance tłuszczowej, dlatego ich poziom powinien być utrzymywany w równowadze – zarówno niedobór, jak i nadmiar mogą negatywnie wpływać na zdrowie.
Jakie jest źródło i typ witamin ADEK?
Witaminy ADEK pochodzą głównie z diety i występują w produktach takich jak tłuste ryby, jaja, oleje roślinne, wątroba czy fermentowane produkty spożywcze. Witamina D jest wyjątkiem, ponieważ może być również syntetyzowana w skórze pod wpływem promieniowania UV. W suplementach witaminy ADEK występują w różnych formach, m.in. kapsułek, kropli, olejów i sprayów.
Jak działają witaminy ADEK w organizmie?
Witaminy ADEK wspierają prawidłowe funkcjonowanie wielu układów, w tym kostnego, odpornościowego, nerwowego i krążenia. Uczestniczą w procesach różnicowania komórek, krzepnięcia krwi, ochrony antyoksydacyjnej oraz regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej. Niektóre z nich działają synergicznie, np. witamina D i K wspólnie wspierają mineralizację kości i ochronę naczyń krwionośnych.
Czy badania potwierdzają znaczenie witamin ADEK dla zdrowia?
Tak, badania naukowe jednoznacznie wskazują, że odpowiedni poziom witamin ADEK jest niezbędny dla zachowania zdrowia i homeostazy organizmu. Ich prawidłowa podaż wiąże się z mniejszym ryzykiem chorób kości, zaburzeń odporności, problemów sercowo-naczyniowych oraz zaburzeń widzenia. Jednocześnie nadmierna suplementacja może prowadzić do działań niepożądanych i toksyczności.
Jakie są skutki niedoboru witamin ADEK?
Niedobór witamin ADEK może objawiać się m.in. pogorszeniem widzenia, osłabieniem kości i mięśni, krwawieniami oraz obniżoną odpornością. Długotrwałe braki mogą prowadzić do rozwoju chorób takich jak osteoporoza, krzywica, kurza ślepota czy zaburzenia autoimmunologiczne. Objawy często rozwijają się stopniowo i mogą być długo niezauważone.
Kiedy warto rozważyć suplementację witamin ADEK?
Suplementację witamin ADEK warto rozważyć przy potwierdzonych niedoborach, diecie ubogiej w tłuszcze lub w przypadku zaburzeń wchłaniania składników odżywczych. Dotyczy to m.in. osób z chorobami przewodu pokarmowego, wątroby czy pęcherzyka żółciowego. Decyzja o suplementacji powinna być poprzedzona badaniami i konsultacją z lekarzem.
Dlaczego witaminy ADEK należy przyjmować z tłuszczem?
Witaminy ADEK rozpuszczają się w tłuszczach, dlatego bez ich obecności w diecie nie są skutecznie wchłaniane w jelitach. Nawet odpowiednia ilość witamin może nie zostać wykorzystana przez organizm przy diecie niskotłuszczowej. Spożywanie ich razem z dobrej jakości tłuszczami zwiększa biodostępność i efektywność działania.
Na co zwrócić uwagę przy stosowaniu witamin ADEK?
Podczas stosowania witamin ADEK kluczowe znaczenie ma kontrola dawek i unikanie łączenia wielu preparatów o podobnym składzie. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku witamin A i D, które mogą kumulować się w organizmie. Kobiety w ciąży, osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe oraz chorujące przewlekle powinny każdą suplementację konsultować z lekarzem.
Źródła
Zwiń
Rozwiń
- Kuciński, Jakub, et al. "Aktualne zalecenia w Polsce dotyczące suplementacji witaminy D." Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu29.4 (2023): 277-282.
- Rychlik, Ewy, et al. "Normy żywienia dla populacji Polski." Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH–Państwowy Instytut Badawczy (2024).
- Balwierz, Radosław, et al. "Znaczenie i rola witaminy D w praktyce farmaceutycznej." Farmacja Polska 78.2 (2022).
- Zasada, Malwina, and Aleksandra Adamczyk. "Witamina A. Budowa i mechanizm działania." Kosmetologia estetyczna 7.5 (2018): 517-521.
- https://dietetycy.org.pl/witamina-k-d/
- Bieniek, Joanna, et al. "Witamina K a kalcyfikacja naczyń krwionośnych." Choroby Serca i Naczyń 12.3 (2015): 165-171.
mgr inż. Anna Sobol
-
KidsUzupełni dietę dziecka o A, D3, E i K2 oraz NNKTDo stosowania przy rozszerzaniu diety i BLWZ polskich ziarenNowa formuła
-
Wysoka zawartość kwasów omega-3 – EPA i DHAŹródło witamin D3 i A, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowegoBez metali ciężkich, pestycydów i dioksyn, co potwierdzają badania
-
-10%Źródło kwasów DHA, EPA i ALANaturalna forma trójglicerydów (nTG)Z FENACTIVE® o działaniu immunomodulującym, przeciwwirusowym i antybakteryjnymZ naturalnym malinowym aromatem
Przeczytaj również
-
Dietetyk Paulina Górska16 mar 2025Kwasy omega-3 – jakie wybrać?Kwasy omega-3 to jedne z najważniejszych tłuszczów w naszej diecie, ponieważ wspierają pracę serca, mózgu, działają przeciwzapalnie, pomagają unormować poziom cholesterolu i trójglicerydów, a takżeCzytaj -
mgr inż. Anna Sobol8 wrz 2025Czytaj -
Dietetyk Paulina Górska31 sty 2024Najlepszy tran - tran w płynie czy w kapsułkach?Wybór tranów jest ogromny, co może przyprawiać o zawrót głowy podczas zakupów. Czym kierować się przy wyborze oleju? Jak kupić najlepszy tran dla dziecka i osoby dorosłej? Sprawdź poniższe wskazówkiCzytaj -
Dietetyk Paulina Górska10 gru 2023Tran jako naturalne źródło witamin A i DOlej pozyskiwany z wątróbek dorsza, czyli tran jest dobrym źródłem witamin A i D. Jednak choć spełniają one szereg ważnych funkcji to ich nadmiar może być szkodliwy. Jak przyjmować tran, aby uniknąćCzytaj