Spis treści:
Jak pić tran i kiedy – rano czy wieczorem?
Tran to olej pozyskiwany z wątróbek dorsza, który jest źródłem cennych dla zdrowia kwasów omega-3, a także witaminy A i D. Jego właściwości zdrowotne są zachwalane od lat i nie budzą wątpliwości. Za to wiele pytań pojawia się odnośnie do stosowania oleju z wątróbek dorsza. Jak pić tran? Czy można przyjmować go przez cały rok? Kiedy najlepiej pić tran – rano czy wieczorem? Poniżej znajdziesz odpowiedzi na wszystkie pytania.
Tran - dawkowanie. Ile tranu dziennie?
Ile tranu dziennie pić? Wszystko zależy od wieku. Poniżej znajdziesz dawkowanie tranu z podziałem na dorosłych i dzieci.
Tran - dawkowanie dla dorosłych
Dla osób dorosłych (oraz dzieci powyżej 12. roku życia) zalecana dzienna porcja tranu to 5 ml, czyli 1 łyżeczka. Taka ilość pokrywa dzienne zapotrzebowanie organizmu na kwasy omega-3 – EPA i DHA.
Tran - dawkowanie dla dzieci
- Dzieci od 4 tygodnia: 0,5 ml
- Dzieci 7-12 miesięcy: 0,75 ml
- Dzieci 1-3 lata: 2 ml
- Dzieci powyżej 12. roku życia: zalecana dzienna porcja tranu to 5 ml (1 łyżeczka).
Kiedy pić tran?
Kiedy brać tran? Tran to produkt, o którym robi się głośno podczas tzw. sezonu grypowego. Czy to oznacza, że olej z wątróbek dorsza warto pić tylko jesienią i zimą?
Czy tran można brać cały rok?
Tran jest kojarzony z suplementem diety, który podaje się w celu wzmocnienia odporności podczas tzw. sezonu grypowego. To dobre skojarzenie, bo olej pozyskiwany z wątróbek dorsza jest bardzo dobrym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, witamin A i D.
Tu pojawia się pytanie, czy tran można brać przez cały rok? A może lepiej zakończyć suplementację wraz z zakończeniem okresu jesienno-zimowego? Odpowiedź brzmi: olej pozyskiwany z wątróbek dorsza warto suplementować niezależnie od pory roku.
Jest to produkt, który wspomaga pracę układu odpornościowego. Co więcej, wykazuje inne właściwości.
- Jest niezbędny do prawidłowego rozwoju, a także funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego. Jako źródło kwasów omega-3 (DHA i EPA) wspomaga produkcję neuroprzekaźników niezbędnych do przekazywania sygnałów pomiędzy neuronami, chroni komórki układu nerwowego przed szkodliwym działaniem wolnych rodników i uczestniczy w prawidłowym przebiegu neurogenezy (procesie powstawania neuronów).
- Ma korzystny wpływ na pamięć i koncentrację (tran na pamięć i koncentrację).
- Wykazuje działanie przeciwzapalne, dzięki czemu wspomaga leczenie infekcji i innych chorób o podłożu zapalnym (np. reumatoidalnego zapalenia stawów, endometriozy).
- Zmniejsza ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych i schorzeń neurodegeneracyjnych.
Odpowiedź na pytanie o to, czy tran można pić przez cały rok jest twierdząca. W takim razie pozostaje jeszcze pytanie o to czy znaczenie ma pora dnia.
Więcej o tym, na co działa olej z wątróbek dorsza, przeczytasz w artykule o właściwościach i zastosowaniu tranu.
Kiedy pić tran - rano czy wieczorem?
Kiedy brać tran? Pora dnia nie ma tak naprawdę większego znaczenia. Olej z wątróbek dorsza można pić zarówno rano, jak i po południu czy wieczorem. Najważniejsze, by robić to regularnie i o porze, o której najłatwiej Ci o tym pamiętać.
Jak długo można brać tran?
Skoro tran można stosować cały rok, pojawia się pytanie: jak długo można brać tran bez przerw? Przy zachowaniu zalecanej dawki (5 ml dziennie dla dorosłych) tran można przyjmować długoterminowo, przez cały rok, bez konieczności robienia przerw.
Przy długim stosowaniu warto mieć na uwadze jedno: tran dostarcza witaminy A i D, więc jeśli bierzesz je też z innych źródeł (np. osobne preparaty z witaminą D), zsumuj dawki, żeby nie przekroczyć norm.

Jak pić tran?
Znasz już zasady dotyczące pory przyjmowania tranu. Czas na kolejne pytania: tran na czczo czy do posiłku? Która z tych opcji jest lepsza? Po jakim czasie działa?
Tran przed czy po jedzeniu?
Najlepiej przyjmować olej z wątróbek dorsza do posiłku – zwłaszcza takiego, który zawiera zdrowe tłuszcze. Pomaga to w lepszym wchłanianiu i trawieniu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3 obecnych w tranie, a także witamin A i D, które są rozpuszczalne w tłuszczach.
Tran na czczo
Czy tran na czczo to dobry wybór? Niekoniecznie. Pamiętaj o tym, że picie tranu do posiłku (szczególnie bogatego w zdrowe tłuszcze) ma korzystny wpływ na wchłanianie i trawienie oleju z wątróbek dorsza.
Poza tym picie tranu na czczo może powodować nieprzyjemne dolegliwości. W związku z tym lepiej przyjmować go do posiłku – szczególnie na początku suplementacji, gdy jeszcze nie znasz reakcji organizmu na przyjmowanie tranu na czczo.
Po jakim czasie działa tran?
Tran nie działa natychmiast. Kwasy EPA i DHA stopniowo wbudowują się w błony komórkowe, a poziom witaminy D w organizmie podnosi się przez tygodnie regularnego przyjmowania. Dlatego pierwsze efekty część osób zauważa po kilku tygodniach, natomiast pełne korzyści – zwłaszcza te związane z uzupełnieniem niedoborów – budują się zwykle przez 1–3 miesiące systematycznej suplementacji.
Czy można łączyć tran z witaminami?
Aby odpowiedzieć na pytanie, czy można łączyć tran z witaminami należy spojrzeć na jego skład. Olej z wątróbek dorsza to źródło kwasów omega-3 (DHA i EPA) oraz witamin A i D. Jest więc źródłem cennych dla zdrowia kwasów tłuszczowych i witamin, ale nie zawiera wszystkich składników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Nie ma zatem przeszkód, aby łączyć go z innymi witaminami – warto jednak skonsultować to ze specjalistą, który podpowie jakie witaminy warto suplementować i w jakich ilościach je przyjmować.
Uwaga na witaminy A i D: jeśli przyjmujesz je również z innych preparatów, pamiętaj, że tran już je dostarcza. Zsumuj dawki, aby nie przekroczyć norm żywienia opracowanych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny (NIZP-PZH):
- kwasy EPA i DHA: 250 mg/dobę;
- witamina A: 400 µg/dobę (dzieci 4-6 lat), 500 µg/dobę (dzieci 7-9 lat), 900 µg/dobę (dorośli mężczyźni), 700 µg/dobę (dorosłe kobiety);
- witamina D: 15 µg/dobę.
Normy podane dla kwasów omega-3 i witaminy D dotyczą poziomu wystarczającego spożycia (AI). Z kolei normy dla witaminy A to RDA, czyli poziom zalecanego spożycia.
Jeśli chodzi o uzupełnienie diety w inne cenne składniki warto zwrócić uwagę nie tylko na suplementy diety w tabletkach. Dobrym źródłem witamin, składników mineralnych, nienasyconych kwasów tłuszczowych i innych wartościowych składników są produkty, takie jak:
- oliwa z oliwy: dostarcza witamin A, D i E, a także nienasyconych kwasów tłuszczowych (szczególnie kwasu oleinowego);
- sok z jagody kamczackiej: stanowi bardzo dobre źródło witaminy C i polifenoli;
- olej sezamowy: bogaty w sezamol, czyli związek o silnych właściwościach antyoksydacyjnych.
Jak podawać dziecku tran?
Jak podawać dziecku tran, aby nie zniechęcić go do przyjmowania zdrowego oleju z wątróbek dorsza? Wypróbuj trany smakowe! Do wyboru mamy: tran pomarańczowy i tran cytrynowy. Kolejnym ze sposobów jest przygotowywanie szotów z tranem.

Szoty dla dzieci z tranem
Obawiasz się, że Twoja pociecha nie będzie chciała pić tranu? Spróbuj przygotować morski szocik Olini. Dziecko nie będzie kręcić nosem, bo „zwykły” olej zamieni się w pyszny i zdrowy napój!
Przepis na morski szocik Olini:
- 1 porcja tranu,
- 1 łyżka ulubionego soku,
- 1 łyżka ulubionego miodku.
Wymieszaj dokładnie wszystkie składniki w naszej specjalnej szklaneczce i gotowe!
Przedawkowanie tranu - czy można przedawkować tran?
Olej z wątróbek dorsza odznacza się wysoką wartością odżywczą. Jednak nawet w jego przypadku obowiązuje stare powiedzenie: „co za dużo to niezdrowo”.
Pamiętaj, że przedawkowanie tranu jest możliwe. W związku z tym stosuj się do zaleceń dotyczących dawkowania i nie pij więcej tranu niż jest to wskazane.
Przedawkowanie tranu objawia się nieprzyjemnymi dolegliwościami m.in. biegunką, nudnościami, wymiotami, zgagą i bólami głowy.
Ryzyko wiąże się również z możliwą hiperwitaminozą (nadmiarem witamin A i D), dlatego tak ważne jest sumowanie dawek witamin z różnych źródeł.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile tranu dziennie dla dorosłego?
Zalecana dzienna porcja tranu dla osoby dorosłej to 5 ml, czyli 1 łyżeczka. Taka dawka pokrywa dobowe zapotrzebowanie na kwasy EPA i DHA zgodnie z normami żywienia.
Ile to jest 5 ml tranu?
5 ml tranu to jedna płaska łyżeczka do herbaty.
Kiedy pić tran – rano czy wieczorem?
Pora dnia nie ma większego znaczenia – tran można pić rano, po południu lub wieczorem. Ważniejsze jest, by przyjmować go regularnie i do posiłku zawierającego tłuszcz.
Tran na czczo czy do posiłku?
Najlepiej do posiłku, zwłaszcza takiego, który zawiera zdrowe tłuszcze – poprawia to wchłanianie kwasów omega-3 oraz witamin A i D. Picie tranu na czczo może powodować dolegliwości żołądkowe.
Jak długo można brać tran?
Przy zachowaniu zalecanej dawki tran można stosować przez cały rok, bez konieczności robienia przerw. Przy długotrwałej suplementacji warto okresowo skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem.
Czy tran można pić przez cały rok?
Tak. Olej z wątróbek dorsza warto suplementować niezależnie od pory roku – nie tylko w sezonie infekcyjnym.
Kiedy podawać tran dziecku?
Dawka zależy od wieku dziecka (od 0,5 ml u niemowląt do 5 ml u dzieci powyżej 12. roku życia). Podawanie tranu najmłodszym najlepiej skonsultować z pediatrą.
Źródła:
- Jarosz, Mirosław, et al. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. Vol. 83. Warsaw, Poland: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego-Państwowy Zakład Higieny, 2020.
- Bauer, Isabelle, et al. "Omega‐3 supplementation improves cognition and modifies brain activation in young adults." Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental 29.2 (2014): 133-144.
- Materac, Ewa, Zbigniew Marczyński, and Kazimiera Henryka Bodek. "Rola kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 w organizmie człowieka." Bromat Chem Toksykol 46.2 (2013): 225-233.
- Marciniak-Lukasiak, K. "Rola i znaczenie kwasów tłuszczowych omega-3." Żywność Nauka Technologia Jakość 18.6 (2011).