Atopowe zapalenie skóry to choroba, która wymaga długotrwałego leczenia i dobrze dobranej pielęgnacji skóry. Głównym objawem AZS jest przesuszona skóra, która jest wynikiem nadmiernego odparowywania wody z naskórka. Dzieje się tak dlatego, że w skórze brakuje kwasów tłuszczowych, przez co bariera skórna nie działa poprawnie. Dbanie o skórę atopową w głównej mierze do zapewnienia odpowiedniego nawilżenia, zarówno przez nawadnianie (dostarczanie składników wiążących wodę), jak i zapobieganie nadmiernej utracie wody (działanie okluzyjne) oraz uzupełnianie braków w płaszczu lipidowym skóry.
Spis treści:
AZS jest chorobą skóry na tle zapalnym, częstym jej objawem jest dokuczliwy świąd. Osoby zmagające się z AZS mają skłonność do nadkażania ran, które powstają przy drapaniu skóry. Skóra atopowa jest bardzo wrażliwa szczególnie w miejscach podatnych na otarcia (zgięcia łokciowe i kolanowe, szyja).
Pamiętajmy, że o pielęgnacji przy AZS nie można myśleć tylko w ramach doraźnego łagodzenia objawów, ale przede wszystkim w długoterminowej perspektywie. Substancje nawilżająco - natłuszczające, w tym oleje, należy stosować codziennie, nawet gdy choroba jest w stanie uśpienia i gdy nie obserwujemy zmian zapalnych.
Oleje działają wielotorowo. Po pierwsze nawilżają, ale nie przez dostarczenie wody do skóry, lecz wprost przeciwnie. Chronią skórę przed nadmierną utratą wody w wyniku jej odparowywania (zmniejszają tzw. TEWL). Wzmacniają barierę naskórka, uzupełniając ją w niezbędne kwasy tłuszczowe (przy AZS mamy do czynienia z niepoprawnym metabolizmem kwasów tłuszczowych i w efekcie nieodpowiednim składem błon komórkowych), dlatego skóra staje się po ich użyciu miększa i delikatniejsza. Dodatkowo nieprzetworzone oleje, czyli te zimnotłoczone, zawierają przeciwutleniacze i substancje o działaniu przeciwzapalnym, które pomagają w łagodzeniu zaczerwienień i stanów zapalnych.
Naruszona przez AZS bariera skórna to także łatwiejsza droga do wnikania alergenów, stąd należy o nią szczególnie dbać, wybierając sprawdzone produkty.
Olej stosowany przy AZS powinien nie tylko być doskonałym emolientem, ale również działać na inne objawy towarzyszące tej chorobie - świąd, zaczerwienie, stany zapalne, zakażenia bakteryjne.
Oleje te powinny posiadać odpowiedni profil kwasów tłuszczowych (przykładowo oliwa nie jest dobrym wyborem przy AZS, ponieważ zawiera bardzo dużo kwasu oleinowego, który wpływa niekorzystnie na naturalną barierę hydrolipidową skóry, prowadząc do jej uszkodzenia). Obecnie już wiele olejów posiada udokumentowane działanie łagodzące objawy AZS.
Badania wskazują, że czarnuszka wykazuje szerokie spektrum działania - stymuluje układ odpornościowy, działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i jako przeciwutleniacz. Z nasion czarnuszki wyizolowano wiele składników aktywnych, w tym tymochinon, który posiada działanie przeciwalergiczne, przeciwzapalne i przeciwgrzybicze.
Działanie przeciwko objawom AZS oleju z czarnuszki (Nigella Sativa Seed Oil) zostało potwierdzone w wielu badanich. Okazuje się także, że olej ten wpływa na ograniczenie wzrostu bakterii potencjalnie patogennych, to jest gronkowca złocistego (S.aureus) i pałeczki ropy błękitnej (P.aeruginosa). Jest to wynik obecności tymochinonu i kwasu laurynowego.
W jednym z badań olej z czarnuszki pomagał w objawach AZS porównywalnie do kortykosteroidów i lepiej od klasycznego emolientu opartego o oleje mineralne. W innym wykazano, że pobudza syntezę kolagenu i przyspiesza regenerację skóry, co może sprawdzić się przy ranach powstałych w wyniku rozdrapywania skóry.
Głównym kwasem tłuszczowym w oleju z wiesiołka (Oenothera Biennis Seed Oil) jest kwas gamma - linolowy (należy do grupy kwasów omega-6). Według badań pomaga on w zmniejszeniu świądu skóry i obrzęków. Olej z wiesiołka zawiera także fitosterole, czyli roślinne odpowiedniki cholesterolu oraz witaminę E (jako gamma-tokoferol).
Kwas linolowy nie jest wytwarzany przez organizm człowieka i musi być dostarczany do naszego organizmu z zewnątrz. Jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania bariery skórnej, bierze udział w syntezie czynników przeciwzapalnych. Kwas linolowy pomaga sprawić, że skóra staje się miększa i traci mniej wody.
Olej konopny (Cannabis Sativa Seed Oil) pozyskuje się z nasion konopi. Posiada on niezwykle korzystny profil kwasów tłuszczowych, szczególnie jeśli zwrócimy uwagę na proporcje kwasów omega 6 do kwasów omega 3. Do tego znajdziemy w nim witaminę E oraz fitosterole. Pozwala to na wzmocnienie bariery skórnej, jej doskonałe nawilżenie i zabezpieczenie przed utratą wody. Niektóre źródła podają, że olej konopny zmniejsza stany zapalne i przynosi ulgę skórze podrażnionej.
Olej lniany (Linum Usitatissimum Seed Oil) zawiera kwas alfa-linolenowy (kwas omega-3), który jest naturalnym składnikiem błon komórkowych w naszej skórze oraz jest wykorzystywany przez organizm do syntezy innych potrzebnych kwasów tłuszczowych. Po użyciu oleju kwas ten może uzupełniać braki w lipidach cementu komórkowego skóry, regenerując ją i zapobiegając zwiększeniu TEWL, co przyczynia się do poprawy kondycji skóry przy AZS. Olej lniany na skórę łagodzi zaczerwienienia i świąd.
Olej z ogórecznika (Borago Officinalis Seed Oil) zawiera przede wszystkim kwasy omega-6, w tym kwas gamma- linolowy. Jest to kwas, który wykazuje korzystne działanie na skórę osób z AZS.
Badania wśród osób z AZS wykazały, że olej z ogórecznika pomagał zmniejszyć towarzyszący chorobie świąd, zaczerwienienie skóry i obniżył TEWL, a więc pośrednio nawilżał skórę.
Z ostropestu pozyskuje się olej (Silybum Marianum Seed Oil), którego najważniejszym składnikiem aktywnym jest sylimaryna. Działa ona przeciwzapalnie, przeciwutleniająco, stabilizuje błony komórkowe, dzięki czemu pozytywnie wpływa na procesy gojenia ran. W badaniach sylimaryna hamowała powstawanie podrażnień w wyniku oddziaływania substancji chemicznych, a jak już wcześniej wspomniano, skóra przy AZS jest bardziej podatna na działanie drażniące czy uczulające. Kolejną właściwością sylimaryny jest efekt fotoprotekcyjny (chroni przed szkodliwym działaniem promieniowanie UV). Olej z ostropestu łagodzi zmiany skórne towarzyszące AZS.
Olej kokosowy (Cocos Nucifera Oil) jest bogaty w kwas laurynowy o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym. W większości badań, w których sprawdzano działanie oleju kokosowego na AZS, używano oleju z pierwszego tłoczenia, aby uniknąć tworzenia się w nim kwasów tłuszczowych o właściwościach drażniących. Olej kokosowy przynosi korzyści skórze zarówno niemowląt, jak i dorosłych. Jest on naturalnym emolientem, chroniącym skórę. Ma potwierdzone działanie ograniczające przeznaskórkową utratę wody i właściwości przeciwbakteryjne (zmniejsza liczebność S.aureus), co jest dodatkowym plusem w dbaniu o skórę atopową, która ma skłonność do zakażania się tym szczepem bakterii. W badaniach wykazano, że radzi sobie lepiej niż olej mineralny w łagodzeniu objawów AZS u dzieci.
Popularny detergent drażniący i podejrzewany o wywoływanie AZS, Cocamidopropyl Betaine, wytwarza się na bazie oleju kokosowego. Nie należy jednak bać się stosowania oleju kokosowego, gdyż negatywne skutki Cocamidopropyl Betaine są wynikiem obecności zanieczyszczeń produkcyjnych detergenu, a nie oleju.
W pielęgnacji skóry atopowej przyjęło się uważać oleje mineralny (wazelinę, ciekłą parafinę) jako "złoty standard", ze względu na ich dobre działanie okluzyjne i niealergenność. Jednak to tłoczone na zimno oleje roślinne są obecnie coraz szerzej badane pod względem łagodzenia objawów AZS, a ich wyniki jasno wskazują, że takie produkty mają wiele zalet. Przede wszystkim są bogate w substancje aktywne. Zimnotłoczone, nierafinowane oleje są źródłem przeciwutleniaczy, witamin i substancji o działaniu przeciwbakteryjnym, które dodatkowo podbijają emoliencyjne (nawilżające) właściwości olejów. Tylko dobrej jakości olej spełni swoje zadanie pielęgnacyjne.
Źródła:
